تبلیغات
کافی نت مرکزی امیراباد - زندگینامه حسن زیرک

ازاینکه بازهم به ما سرزدید خرسندیم.

زندگینامه حسن زیرک

تاریخ:دوشنبه 22 اسفند 1390-09:29 ق.ظ

حسن زیرک

حسن زیرک (۱۹۲۶-۱۹۷۲) خواننده ترانه‌های کردی در مناطق کردنشین غرب ایران بود. از وی آوازها و ترانه‌های کردی زیادی به جا مانده‌است.

زندگی

حسن زیرک در ۸ آذر ۱۳۰۰ (۲۹/۱۱/۱۹۲۱ میلادی) در محلهٔ قلعهٔ سردار شهر بوکان آذربایجان غربی به دنیا آمد. در پنج‏سالگی‌ پدرش درگذشت‌ و زندگی‌ را در رنج‌ گذراند. چندی در شهرهای‌ ایران و عراق سپری‌ کرد. یکی‌ از شهرهایی‌ که‌ در آن‌ مدت‌ زیادی‌ اقامت‌ داشت،‌ کرمانشاه بود. همکاری‌ او در این‌ شهر با هنرمندان‌ برجستهٔ‌ کرمانشاهی‌ همچون‌ مجتبی‌ میرزاده‌، محمد عبدالصمدی‌، اکبر ایزدی‌، و بهمن‌ پولکی‌ سبب‌ خلق‌ آثار زیبایی‌ شد. وقتی در عراق‌ بود، در مسافرخانهٔ‌ «ف‌ندق‌ شمال» به‌ شاگردی‌ پرداخت. روزی‌ هنگام‌ نظافت،‌ که‌ مشغول‌ زمزمهٔ‌ یکی‌ از ترانه‌هایش‌ بود، مسافری‌ به‌ نام‌ جلال طالبانی (رهبر اتحادیهٔ‌ میهنی‌ کردستان‌ عراق و رئیس‏جمهور کنونی دولت موقت عراق)، که‌ در آنجا اقامت‌ داشت،‌ با شنیدن‌ صدای‌ حسن‌ زیرک،‌ او را به‌ رادیو بغداد برد و زیرك در آنجا مشغول‌ به‌ کار می‌شود. مدتی در بخش‌ کردی‌ رادیو بغداد همکاری‌ کرد. از سال‌ ۱۳۳۷، که‌ بخش‌ کردی‌ رادیو ایران‌ در تهران‌ گشایش یافت، همکاری‌ خود را با این‌ مرکز آغاز کرد. آثاری که حسن‌ زیرک‌ در رادیو تهران‌ به‌ ضبط‌ رساند، اغلب‌ با ساز اساتیدی‌ همچون‌ حسین‌ یاحقی‌، حسن‌ کسایی‌، جلیل‌ شهناز، جهانگیر ملک‌، احمد عبادی‌، و با سرپرستی‌ مشیر همایون‌ شهردار همراه‌ بود.

حسن‌ زیرک‌ گرچه‌ به خاطر شرایط‌ سخت‌ زندگی‌ از تحصیل‌ بی‌بهره‌ ماند، اما‌ استعداد کم‌نظیری‌ در سرودن‌ شعر و آهنگسازی‌ کردی‌ داشت‌. این‌ استعداد به‌ همراه‌ صدای‌ منحصربه‏فرد، سبب‌ شد که‌ ترانه‌هایش‌ در سرتاسر کردستان‌ محبوبیت‌ یابد‌. صدای‌ او همچنان در مناطق‌ کردنشین‌ و در کوچه و خیابان و از خانه‌ها و مغازه‌ها به گوش می‌رسد.

حسن‌ زیرک‌ با خانم‌ میدیا زندی‌، گویندهٔ‌ بخش‌ کردی‌ رادیو تهران،‌ ازدواج‌ کرد که‌ حاصل‌ آن‌ ازدواج‌ دو دختر به‌ نام‏های‌ مهتاب‌ (آرزو) و مهناز (ساکار) بود. او چند ترانه‌ نیز برای‌ فرزندانش‌ اجرا کرده‏است‌.حسن‌ زیرک،‌ نه‌ در ایران‌ و نه‌ در عراق‌ روی‌ خوشی‌ و راحتی‌ و آزادی‌ را ندید. رفتار دولت‌ وقت‌ ایران با حسن‌ زیرک‌ او را دچار مشکلات فراوانی‌ کرد، به‏ویژه‌ وقتی‌ که‌ دکتر شیخ‌ عابد سراج‌الدینی‌، رئیس‌ وقت‌ برنامه‌های‌ کردی‌ رادیو تهران‌ بود، به‌ او اجازهٔ‌ کار نداد و این‌ کار سراج‌الدین‌ چنان‌ تأثیر منفیی بر دل‌ لطیف‌ حسن‌ گذاشت‌ که‌ دیگر به‌ رادیو برنگشت‌ و با دلی‌ شکسته‌ باروبنهٔ خود را به‌ سوی‌ بغداد پیچید. در آنجا نیز او را دچار مشکل‌ کردند. او را گرفتند‌ و روانهٔ‌ زندان‌ کردند؛ در آنجا زیرک را به‌ پنکهٔ‌ سقفی‌ بستند‌ و شکنجه‌ كردند. پس‌ از رهایی‌ از بغداد مجدداً به‌ تهران‌ برگشت‌؛ در تهران‌ نیز ساواک او را گرفت‌ و شکنجه‌ داد که‌ جریان‌ شکنجه‌اش‌ در ساواک‌ را خودش‌ در نوار گفته‌ و‌ با صدای‌ او هنوز به‌ یادگار مانده‌است. در سال‌های‌ ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۳ در کرمانشاه‌ بود و با رادیو کرمانشاه‌ همکاری‌ داشت‌.

سال‏های‌ پایانی‌ زندگی‌ زیرک‌ در تلخی‌ و ناکامی‌ گذشت‌ و چندان به آوازخوانی نمی‌پرداخت. در منطقهٔ‌ بوکان‌ قهوه‌خانه‌ای‌ دایر کرد و در میان‌ مردمی‌ که‌ دوستشان‌ می‏داشت‌ و دوستش‌ داشتند، آخرین‌ نفس‌هایش‌ را در رنج‌ و بیماری‌ کشید. در هفتم تیرماه‌ ۱۳۵۱، برابر با ۲9/۶/۱۹۷۲ در بیمارستان‌ بوکان‌ به‌ علت‌ بیماریی‌ لاعلاج‌ چشم‌ از جهان‌ فروبست‌ و در دامنهٔ کوه‌ نالشکینه‌، که‌ از کوه‌های‌ زیبای‌ آن‌ منطقه‌ است،‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شد.

 

 

نظر دیگران دربارهٔ حسن زیرک

همسر حسن‌ زیرک‌، که‌ خود گویندهٔ‌ بخش‌ کردی‌ رادیو تهران‌ بود، می‌نویسد:

«حسن‌ زیرک‌ نزدیک‌ به‌ هزار ترانه‌ در تهران‌ و کرمانشاه‌ اجرا کرده‏بود و به خاطر همین‌ ترانه‌های‌ او بود که‌ روزانه‌ نزدیک‌ به‌ دوهزار نامه‌ ارسال‌ می‌شد، و حتی‌ درون‌ نامه‌ پول‌ قرار می‌دادند تا ترانهٔ‌ مورد درخواست‌ آنان‌ پخش شود. برنامه‌های‌ کردی‌ رادیو تهران‌ و کرمانشاه‌ به خاطر صدای‌ دلنشین‌ حسن‌ زیرک‌ مورد توجه‌ همه‌ قرار گرفته‌ بود و آن‌ موقع‌ هر روز دو بار برنامههٔ «ما و شنوندگان» پخش‌ می‌شد. حسن‌ زیرک‌ با صدای‌ رسا و لذت‌بخش‌ خود باعث‌ معروفیت‌ و کیفیت‌ و شکوفایی‌ برنامه‌های‌ کردی‌ در تهران‌ و کرمانشاه‌ شده‌بود و سیل‌ نامه‌های‌ طرفداران‌ ترانه‌های‌ او هر روز به‌ رادیو جاری‌ بود. اما، با وجود این‌همه‌ خدمت، حسن‌ زیرک‌ را دیگر به‌ رادیو راه‌ ندادند واو را از یاد بردند درحالی‌ که‌ در ۲۸ مرداد ۱۳۴۱، که‌ برد ایستگاه‌ رادیوی‌ کرمانشاه‌ به‌ صد کیلووات‌ رسیده‌بود، صدای‌ حسن‌ زیرک‌ به‌ همهٔ‌ شهرها و روستاهای‌ کردنشین‌ می‌رسید.»

شهرام‌ ناظری‌، هنرمند موسیقی‌ سنتی‌ ایران‌، درخصوص‌ صدای‌ حسن‌ زیرک‌ چنین‌ اظهار داشت‌:

«درخصوص‌ مرحوم‌ حسن‌ زیرک‌، درمجموع‌ فقط‌ می‌توانم‌ بگویم‌ که‌ یک‌ انسان‌ نابغه‌ به‌ معنای‌ واقعی‌ بود. یعنی‌ در همان‌ لحظه‌ که‌ وارد ارکستر رادیو می‌شد و به‌ اتاق‌ ضبط‌ می‌رفت،‌ بداهتاً هم‌ شعر می‌سرود، هم‌ آهنگ‌ می‌ساخت،‌ و هم‌ آن‌ را می‌خواند، که‌ تاکنون‌ چنین‌ موردی‌ در موسیقی‌ سابقه‌ نداشته‌است‌. با توجه‌ به‌ این‌ نکته‌ که‌ ایشان‌ سواد خواندن‌ و نوشتن‌ هم‌ نداشتند اما موسیقی‌ و شعر را به‌ صورت‌ الهامی‌ و حفظ‏شده‌ می‌خواند و واقعاً از افراد کاملاً استثنایی‌ و از نوابغ‌ موسیقی‌ کردی‌ بودند و بنده‌ در میان‌ خوانندگان‌ کرد علاقهٔ‌ خاصی‌ به‌ صدای‌ حسن‌ زیرک‌ دارم‌.»

فاروق‌ صفی‌زاده‌ بوره‌که‌ای‌، از پژوهندگان معاصر، درخصوص‌ حسن‌ زیرک‌ می‌نویسد:

«حسن‌ زیرک‌ بیش‌ از هزاروپانصد ترانه‌ ساخته‌است‌ و همهٔ‌ آهنگ‌های‌ ترانه‌ها و بیشتر سروده‌های‌ آن‌ را خود می‌ساخته‌ و می‌سروده‌است‌. از آهنگ‌های‌ این‌ هنرمند بزرگ‌ بیشترِ ترانه‌سرایان‌ امروز فارس‌ و کُرد و بیگانه‌ و تُرک‌ نیز سود برده‌اند و امروز هر آهنگی‌ که‌ پدید می‌آید، نشانی‌ از آهنگ‌های‌ این‌ هنرمند را در خود نهفته‌ دارد. هنگامی‌ که‌ به‌ آهنگ‌های‌ او گوش‌ فرامی‌دهی‌، زندگی‌ را با همهٔ‌ آزارها و مویه‌ها و رنج‌هایش‌ درمی‌یابی‌. بر همین‌ پایه،‌ آهنگ‌های‌ حسن‌ زیرک‌ نشانهٔ‌ زندگی‌ هر کُرد آریایی‌ رنج‌کشیده‌ را در خود نهفته‌ دارد.مجتبی‌ میرزاده‌، نوازندهٔ‌ ویولون‌ و موسیقیدانی که‌ در تمام‌ آثار حسن‌ زیرک‌ در دههٔ‌ ۱۳۴۰ در ارکستر رادیو کرمانشاه‌ نوازندگی‌ و تنظیم‌ آهنگ‌های‌ او را به‌ عهده‌ داشته،‌ درمورد این‌ هنرمند فقید در گفت‌وگو با راقم‌ این‌ سطور چنین‌ اظهار داشت‌:«حسن‌ زیرک‌، با اینکه‌ مطلقاً سواد نداشت‌، اما اشعار اغلب‌ آثارش‌ را به‌ صورت‌ بداهه‌ و در آن‌ لحظه‌ که‌ می‌خواند می‌سرود. وی از حافظه‌ای‌ بسیار قوی‌ در حفظ‌ شعر و آهنگ‌ و مقام‌های‌ کردی‌ برخوردار بود، و باید گفت‌ که‌ حسن‌ زیرک‌ هیچ‌گاه‌ در موسیقی‌ کُرد تکرار نخواهد شد، چرا که‌ ماندگارترین‌ و زیباترین‌ نغمات‌ کردی‌ را خلق‌ کرد، و اینک‌ نه‏تنها در ایران، بلكه‌ حتی‌ در میان‌ کردهای‌ عراق‌، سوئد، و سایر نقاط‌ جهان،‌ آثار و نام‌ و یاد او از مقام‌ و منزلت‌ والایی‌ برخوردار است‌.»بیژن‌ کامکار، خواننده‌ و نوازنده، با اعلام‌ این‌ مطلب‌ که‌ علاقهٔ ‌زیادی‌ به‌ صدای‌ مرحوم‌ حسن‌ زیرک‌ دارد، گفته‏است‌:

«حسن‌ زیرک‌ یکی‌ از برجستگان‌ موسیقی‌ کُرد به‌ شمار می‌آید و خیلی‌ از آهنگ‌های‌ کردی‌ یا فارسی‌ که‌ الآن‌ به‌ اجرا درمی‌آید، الهام‌‏گرفته‌ از آثار آن‌ هنرمند است‌. شهرت‌ و محبوبیت‌ حسن‌ زیرک‌ فقط‌ محدود به‌ مرزهای‌ ایران‌ نیست،‌ بلکه‌ در کشورهای‌ اروپایی‌ و تمام‌ نقاط‌ کردنشین‌ جهان‌ امتداد دارد.»




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo